به گزارش مجله خبری آلما به نقل از پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : آیا عادتهای روزمره شما باعث میشوند پوستتان زودتر پیر شود؟ اگرچه کاهش تولید کلاژن با افزایش سن طبیعی است، اما برخی عادتهای روزانه میتوانند این روند را سرعت ببخشند و باعث ایجاد چینوچروک، افتادگی و کاهش استحکام پوست شوند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ کدام عادتها باعث تخریب کلاژن میشوند؟ دکتر شیرین فورتادو، متخصص پوست، میگوید:
«کلاژن اصلیترین پروتئین مسئول استحکام، نرمی و خاصیت ارتجاعی پوست است. با افزایش سن، تولید آن بهطور طبیعی کاهش مییابد، اما برخی عادتهای سبک زندگی این روند را بسیار سریعتر میکنند و باعث پیری زودرس پوست میشوند.»
۱. قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید
اشعه فرابنفش (UV) یکی از بزرگترین عوامل تخریب کلاژن است. این اشعه به رشتههای کلاژن آسیب میزند و توانایی پوست برای ساخت کلاژن جدید را کاهش میدهد.
نتیجه این آسیبها عبارت است از:
* ایجاد چینوچروک* افتادگی پوست* ناصاف شدن بافت پوست
۲. سیگار کشیدن
سیگار یکی از مخربترین عوامل برای سلامت پوست است، زیرا:
* جریان خون پوست را کاهش میدهد.* تولید رادیکالهای آزاد را افزایش میدهد.* روند ساخت کلاژن جدید را کند میکند.
در نتیجه، پوست افراد سیگاری معمولاً زودتر پیر میشود.
۳. تغذیه نامناسب
رژیم غذایی سرشار از قند و غذاهای فرآوریشده به کلاژن آسیب میزند.
این اتفاق از طریق فرآیندی به نام گلیکاسیون (Glycation) رخ میدهد؛ در این فرآیند، قند به رشتههای کلاژن میچسبد و آنها را سفت، شکننده و ضعیف میکند.
همچنین مصرف زیاد الکل باعث کمآبی پوست شده و توانایی آن را برای ترمیم خود کاهش میدهد.
۴. استرس مزمن و کمخوابی
کمبود خواب و استرس طولانیمدت نیز به سلامت کلاژن آسیب میزنند.
افزایش هورمون کورتیزول در زمان استرس میتواند:
* تولید کلاژن را کاهش دهد.* روند ترمیم پوست را کندتر کند.
۵. سبک زندگی ناسالم
نداشتن فعالیت بدنی، تغذیه نامناسب و کمبود مواد مغذی ضروری مانند:
* پروتئین* ویتامین C* روی (زینک)* و سایر ریزمغذیها
باعث میشود بدن نتواند کلاژن کافی تولید کند.
نشانههای کاهش کلاژن
بر اساس اعلام کلینیک کلیولند، کاهش کلاژن میتواند با علائم زیر همراه باشد:
* ایجاد چینوچروک و شل شدن پوست* گود افتادن اطراف چشمها و صورت* کاهش حجم و قدرت عضلات* درد عضلات* سفت شدن تاندونها و رباطها* درد مفاصل و آرتروز* کاهش انعطافپذیری و محدود شدن حرکت مفاصل* مشکلات گوارشی به دلیل نازک شدن دیواره دستگاه گوارش* اختلال در گردش خون
پژوهشها چه میگویند؟
مطالعهای که در سال ۲۰۲۵ در مجله Cosmetics منتشر شد نشان داد:
با افزایش سن، تولید کلاژن نوع ۱ (مهمترین نوع کلاژن پوست) بهطور قابل توجهی کاهش مییابد.
همزمان، فعالیت آنزیمهایی که کلاژن را تجزیه میکنند افزایش پیدا میکند.
در نتیجه:
* لایههای عمقی پوست نازکتر میشوند.* پوست استحکام و خاصیت ارتجاعی خود را از دست میدهد.* چینوچروک و افتادگی پوست نمایانتر میشود.
این مطالعه همچنین نشان داد برخی مکملهای غذایی مانند پپتیدهای کلاژن با وزن مولکولی پایین و کلاژن هیدرولیزشده غضروف ماهی ممکن است تولید کلاژن را تحریک کنند.
مواد غذایی که به تولید کلاژن کمک میکنند
کلینیک کلیولند مصرف این مواد غذایی را توصیه میکند:
۱. آب قلم (Bone Broth)
آب قلم حاصل از استخوان گاو، مرغ یا ماهی حاوی مقادیری کلاژن است.
۲. مواد غذایی سرشار از پروتئین
بدن برای ساخت کلاژن به اسیدهای آمینه نیاز دارد.
منابع خوب پروتئین عبارتاند از:
* گوشت قرمز* مرغ* ماهی* حبوبات* تخممرغ* شیر و لبنیات
۳. مواد غذایی سرشار از ویتامین C
ویتامین C برای ساخت کلاژن ضروری است.
منابع مناسب:
* پرتقال* گریپفروت* فلفل دلمهای قرمز و سبز* گوجهفرنگی* بروکلی* کلمپیچ* کلم بروکسل
۴. مواد غذایی حاوی روی (زینک) و مس
این مواد معدنی نیز در تولید کلاژن نقش مهمی دارند.
منابع آنها شامل:
* گوشت* غذاهای دریایی* مغزها (مانند گردو و بادام)* غلات کامل* حبوبات
چگونه از کلاژن پوست محافظت کنیم؟
دکتر شیتیج گوئل میگوید:
«ورزش منظم، خواب کافی، استفاده روزانه از ضدآفتاب و رژیم غذایی سرشار از میوه، سبزیجات و آنتیاکسیدانها به حفظ کلاژن، افزایش تولید طبیعی آن و سالمتر و سفتتر ماندن پوست کمک میکنند.»
دکتر فورتادو نیز این توصیهها را ارائه میدهد:
* سبک زندگی سالم داشته باشید.* هر روز از ضدآفتاب استفاده کنید.* سیگار نکشید.* مصرف قند و نوشیدنیهای الکلی را محدود کنید.* رژیم غذایی متعادل و غنی از میوه، سبزیجات، غلات کامل و پروتئین داشته باشید.* آب کافی بنوشید.* بهطور منظم ورزش کنید.* استرس خود را مدیریت کنید.* هر شب ۷ تا ۸ ساعت خواب باکیفیت داشته باشید.
او تأکید میکند:
«همین تغییرات ساده میتوانند به حفظ سلامت پوست کمک کرده و روند پیری زودرس را کندتر کنند.»
جمعبندی
نور خورشید بدون محافظت، سیگار، رژیم غذایی ناسالم، مصرف زیاد قند، استرس مزمن، کمخوابی و کمبود مواد مغذی، همگی از عواملی هستند که باعث تخریب کلاژن و تسریع پیری پوست میشوند.
در مقابل، داشتن رژیم غذایی غنی از پروتئین، ویتامین C، روی و مس، استفاده منظم از ضدآفتاب، خواب کافی، ورزش و کنترل استرس، بهترین راهکارها برای حفظ کلاژن، افزایش استحکام پوست و به تأخیر انداختن چینوچروک و افتادگی پوست هستند.